باب‌المندب، باریکه آبی جنوب دریای سرخ، این روزها مهم‌ترین گلوگاه جهان شده است. اگر اینجا بسته شود، کشتی‌ها باید مسیر طولانی‌تری را دور بزنند، هزینه‌ها بالا می‌رود و اقتصاد جهان نفسش می‌گیرد.نیروهای انصارالله یمن کنترل بخش‌های وسیعی از ساحل غربی و جزایر استراتژیک نزدیک به این تنگه را در دست گرفته‌اند. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن اعلام کرد در کمتر از دو هفته، مناطق مشرف به تنگه آزاد شده است. یعنی یمن اکنون بر یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری و نظامی جهان اشراف دارد.نکته جالب اینجاست: با وجود همه نگرانی‌ها، تردد کشتی‌ها در باب‌المندب نه تنها کاهش نیافته، بلکه ۳۳ درصد افزایش یافته است. از ۲۷ فروند در روز به بیش از ۴۰ فروند رسیده است. چرا؟ چون یمن فقط کشتی‌های مرتبط با عربستان و رژیم صهیونیستی را متوقف می‌کند. بقیه آزادند. این یعنی یمن، برخلاف تبلیغات رسانه‌های غربی، یک بازیگر مسئول و قابل اعتماد است.
اسرائیل و نقشه نیل
اسرائیل سال‌هاست در سایه از اتیوپی حمایت می‌کند. سفیر اسرائیل در اتیوپی به صراحت اعلام کرده این «سیاست رسمی اسرائیل» است. چرا؟ دو هدف مشخص.
اول، فشار بر مصر. مصر به دلیل مواضعش در قبال غزه، مانعی برای اسرائیل است. اسرائیل با حمایت از اتیوپی در پرونده سد رنسانس، آسیب‌پذیرترین نقطه مصر یعنی حقابه نیل را هدف قرار می‌دهد.
دوم، معامله‌ای پنهان. اسرائیل در دسامبر ۲۰۲۵ استقلال سومالی‌لند را به رسمیت شناخت. کارشناسان این را یک معامله سیاسی می‌دانند: حمایت از خواسته اتیوپی برای دسترسی به دریای سرخ، در ازای حمایت اتیوپی از به رسمیت شناختن سومالی‌لند.و سومالی‌لند کجاست؟ درست در نزدیکی تنگه باب‌المندب. اسرائیل با حضور در این منطقه، می‌تواند بر یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری و نظامی جهان نظارت داشته باشد.
جنگ داخلی اتیوپی
اما این محاسبات با شعله‌ور شدن دوباره جنگ داخلی اتیوپی در سپتامبر ۲۰۲۶ با چالش روبه‌رو شده است. جنگ داخلی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ به بیش از ۵۰۰ هزار کشته منجر شد. توافق پرتوریا آن را متوقف کرد، اما تنش‌ها ادامه یافت. در سپتامبر ۲۰۲۶، هفت گروه مسلح اتحادی برای سرنگونی دولت نخست‌وزیر آبی احمد تشکیل دادند. نیروهای تیگرای سه فرودگاه را تصرف کردند و درگیری به مناطق آفارعفار و آمهارا کشیده شد.
اسرائیل مستقیماً در این جنگ نمی‌جنگد، اما حدود ۲۰ اسرائیلی در شهر لالیبلا گرفتار شده‌اند. پروازها لغو شده و مسیرهای زمینی خطرناک هستند. این یعنی اسرائیل در تله خودساخته‌اش گرفتار شده است.
نفوذ در شاخ آفریقا
اما ایران از مدت‌ها پیش این نقشه را خوانده است. در حاشیه نشست بریکس در دهلی‌نو، رئیس جمهور مسعود پزشکیان و آبی احمد، نخست‌وزیر اتیوپی دیدار دوجانبه‌ای برگزار کردند. محور اصلی: تحولات دریای سرخ و امنیت منطقه‌ای.ایران در حال گسترش نفوذ خود در شاخ آفریقاست. ایران با گروه‌های مقاومت مسلمان در اتیوپی ارتباط دارد و مهم‌تر از همه، ایران می‌داند باب‌المندب گلوگاه حیاتی برای اسرائیل است.
سردار یحیی رحیم صفوی، مشاور نظامی رهبر معظم انقلاب هشدار داده است: اگر آمریکا و اسرائیل به منافع ما حمله کنند، جنگ به اقیانوس هند و دریای سرخ گسترش خواهد یافت.این یعنی ایران و یمن، دست به دست هم داده‌اند تا نقشه اسرائیل برای کنترل باب‌المندب را خنثی کنند. اسرائیل می‌خواهد از سومالی‌لند و اتیوپی، پایگاهی در نزدیکی این تنگه ایجاد کند. اما یمن، با کنترل ساحل غربی و جزایر، راه را بسته است و ایران، پشت صحنه را مدیریت می‌کند.
بازی بزرگ در دستان یمن و ایران
اسرائیل می‌خواهد از نیل و باب‌المندب دو اهرم برای فشار بر مصر و کنترل دریای سرخ بسازد، اما این نقشه، با دیوار یمن و ایران روبه‌رو شده است.یمن با کنترل باب‌المندب ثابت کرده می‌تواند امنیت کشتیرانی را حفظ کند و در همان حال، دشمنان خود را تحت فشار بگذارد.ایران با دیپلماسی فعال در شاخ آفریقا و حمایت از یمن، نقشه اسرائیل را خوانده و خنثی کرده است و اسرائیل، در تله جنگ داخلی اتیوپی و انزوای دیپلماتیک، نمی‌تواند نقشه‌هایش را عملی کند.
باب‌المندب گلوگاهی است که یمن و ایران آن را در دست دارند. بازی بزرگ در دستان آن‌هاست.
خبرنگار: سجاد عبدالله‌زاده
نظر شما